Thị Trường Phái Sinh Là Gì

  -  

Chứng khoán phái sinh không phải một thuật ngữ xa lạ với các nhà đầu tư. Tuy nhiên, hiểu về chứng khoán phái sinh cùng những ưu, nhược điểm của loại chứng khoán này vẫn là những điều nhà đầu tư cần cân nhắc khi tham gia thị trường.

Bạn đang xem: Thị trường phái sinh là gì


Nội Dung Bài Viết

1 I. Chứng khoán phái sinh là gì?1.3 3. Phân loại chứng khoán phái sinh1.4 4. Tại sao nên chơi chứng khoán phái sinh2 II. Ưu điểm và nhược điểm của chứng khoán phái sinh3 III. Mở tài khoản chứng khoán phái sinh ở đâu tốt nhất Việt Nam?

I. Chứng khoán phái sinh là gì?

1. khái niệm chứng khoán phái sinh

Chứng khoán phái sinh là chứng khoán có giá trị phụ thuộc vào hoặc có nguồn gốc từ tài sản cơ sở. Ví dụ, hợp đồng tương lai dầu là một loại phái sinh có giá trị dựa trên giá thị trường của dầu. Chứng khoán phái sinh ngày càng trở nên phổ biến trong những thập kỷ gần đây, với tổng giá trị của các công cụ phái sinh hiện đang được ước tính là hơn 600 nghìn tỷ đô la.

*
Chứng khoán phái sinh là gì?

Chứng khoán phái sinh được thiết lập giữa hai hoặc nhiều bên có thể giao dịch trên sàn giao dịch hoặc mua bán qua quầy. Trong khi đó, giá của các chứng khoán phái sinh bắt nguồn từ sự biến động của tài sản cơ sở.

2. Đặc điểm của chứng khoán phái sinh

Phái sinh là một loại bảo đảm tài chính phức tạp được thiết lập giữa hai hoặc nhiều bên. Các nhà giao dịch sử dụng các công cụ phái sinh để tiếp cận các thị trường cụ thể và giao dịch các tài sản khác nhau.

Các tài sản cơ bản phổ biến nhất cho chứng khoán phái sinh là cổ phiếu, trái phiếu, hàng hóa, tiền tệ, lãi suất và chỉ số thị trường. Giá trị hợp đồng phụ thuộc vào sự thay đổi giá của tài sản cơ bản.

*
Hiểu đơn giản về chứng khoán phái sinh

Chứng khoán phái sinh có thể được sử dụng để bảo vệ một vị thế, suy đoán về chuyển động có hướng của tài sản cơ bản hoặc tạo đòn bẩy cho các khoản nắm giữ. Những tài sản này thường được giao dịch trên các sàn giao dịch hoặc OTC và được mua thông qua các công ty môi giới.


Chứng khoán phái sinh được giao dịch trên thị trường OTC thường có khả năng xảy ra rủi ro với đối tác cao hơn, đó là nguy cơ một trong các bên tham gia giao dịch có thể vỡ nợ.

Trung gian giao dịch giữa hai bên người mua và người bán có thể không bị kiểm soát và dẫn tới hậu quả không mong muốn. Để phòng ngừa rủi ro này, nhà đầu tư có thể mua một phái sinh tiền tệ để chốt một tỷ giá hối đoái cụ thể. Các công cụ phái sinh có thể được sử dụng để phòng ngừa loại rủi ro này bao gồm hợp đồng tiền tệ tương lai và tiền tệ hoán đổi.

Nhà đầu tư mở tài khoản chứng khoán tại VPS sẽ được sử dụng phần mềm robot chứng khoán Dstock và phần mềm phái sinh Dchart, đây là hai công cụ hỗ trợ nhà đầu tư rất tốt trong đầu tư chứng khoán, không những vậy giao dịch chứng khoán phái sinh tại VPS rẻ nhất tại Việt Nam hiện nay.

3. Phân loại chứng khoán phái sinh

a. Chứng khoán phái sinh gồm những loại nàoHợp đồng kỳ hạn: là thỏa thuận pháp lý giữa hai bên tham gia về việc mua/bán lại một loại tài sản tại một thời điểm nhất định trong tương lai với mức giá được xác định trước tại ngày thực hiện giao dịch.Hợp đồng tương lai: là hợp đồng kỳ hạn được chuẩn hóa, niêm yết và giao dịch trên Sở giao dịch chứng khoán.Hợp đồng quyền chọn: là thỏa thuận pháp lý trong đó một bên có quyền yêu cầu thực hiện và bên kia có nghĩa vụ phải mua hoặc bán một lượng tài sản cơ sở theo mức giá đã được xác định trước tại hợp đồng trong một khoảng thời gian hoặc một thời điểm nhất định trong tương lai.Hợp đồng hoán đổi: là một thỏa thuận pháp lý trong đó hai bên cam kết hoán đổi dòng tiền của một công cụ tài chính của một bên với dòng tiền của công cụ tài chính của bên còn lại trong một khoảng thời gian nhất định.
*
Phân loại hợp đồng tương laib. Sản phẩm phái sinh được triển khai tại Việt Nam là gì?

Để từng bước giúp nhà đầu tư làm quen với chứng khoán phái sinh tại Việt Nam hiện nay có 2 loại hợp đồng tương lai gồm:

Hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu VN30Hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủc. Khái niệm hợp đồng tương lai là gì?

Hợp đồng tương lai là một thỏa thuận mua bán hàng hóa trong hiện tại và được thực hiện vào một ngày xác định trong tương lai. Tại thị trường chứng khoán phái sinh của Việt Nam, hiện tại đang giao dịch hợp đồng tương lai chỉ số VN30 và hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ với các thông số cơ bản như sau:

STTĐặc điểmHợp đồng tương lai chỉ số VN30 Hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ
1Tên Hợp đồng HĐTL trên chỉ số cổ phiếu VN30HĐTL trái phiếu chính phủ 05 năm
2Mã hợp đồng VN30F1805 VB05Fyymm
3Tài sản cơ sở Chỉ số VN30TPCP kỳ hạn 5 năm, mệnh giá 100.000 đồng, lãi suất danh nghĩa 5%/năm, trả lãi định kỳ, cuối kỳ 12 tháng/lần, trả gốc 1 lần khi đáo hạn
4Hệ số nhân 100.000 đồng 10.000 đồng
5Quy mô hợp đồng100.000 đồng * (điểm chỉ số VN30tương lai)1.000.000.000 đồng
6Tháng đáo hạnTháng hiện tạiTháng kế tiếpTháng cuối quý liền kềTháng cuối quý kế tiếp03 tháng cuối 03 quý gần nhất
7Ngày giao dịchcuối cùngNgày thứ năm thứ ba trong tháng đáo hạn, trường hợp trùng ngày nghỉ sẽ được điều chỉnh lên ngày giao dịch liền trước đóNgày 15 của tháng đáo hạn hoặc ngày giao dịch liền
8Ngày thanh toáncuối cùngNgày làm việc liền sau ngày giao dịch cuối cùngNgày làm việc thứ ba kể từ ngày giao dịch cuối cùng
9Biên độ dao động +/- 7% +/- 3% so với giá tham chiếu
10Giá tham chiếuGiá thanh toán cuối ngày của ngày giao dịch liền trước hoặc giá lý thuyết (trong ngày giao dịch đầu tiên)Giá thanh toán cuối ngày của ngày giao dịch liền trước hoặc giá lý thuyết (trong ngày giao dịch đầu tiền)
11Mức ký quỹ Theo quy định của VSD Theo quy định của VSD
12Giới hạn lệnh 500 hợp đồng/lệnh 1.000 hợp đồng/lệnh

4. Tại sao nên chơi chứng khoán phái sinh

a. Giao dịch thuận tiện, dễ dàng

Nhà đầu tư có thể giao dịch hợp đồng tương lai đơn giản và thuận tiện tương tự như giao dịch cổ phiếu. Nhà đầu tư nếu nhận định thị trường tăng điểm sẽ quyết định mở vị thế mua. Nếu thị trường tăng điểm đúng như kỳ vọng, Nhà đầu tư có thể đạt lợi nhuận. Ngược lại, Nhà đầu tư có thể mở vị thế bán nếu kỳ vọng thị trường giảm điểm.

c. Tỷ lệ đòn bẩy cao

Với đặc thù chỉ cần ký quỹ một phần giá trị hợp đồng, hợp đồng tương lai sẽ mang lại cho Nhà đầu tư mức đòn bẩy rất cao, khiến cho số lãi nhận được có thể lớn hơn nhiều so với đầu tư vào cổ phiếu. Tuy nhiên, đòn bẩy cao cũng khiến Nhà đầu tư có thể gặp thua lỗ lớn nếu trường hợp thị trường diễn biến ngược chiều với kỳ vọng của Nhà đầu tư. Vì vậy, Nhà đầu tư cần chủ động theo dõi thị trường để nắm được diễn biến.

*
Tại sao nên chơi chứng khoán phái sinhd. Đầu tư linh hoạt

Với thị trường cổ phiếu, Nhà đầu tư gặp khó khan để tìm kiếm lợi nhuận trong thị trường giảm điểm. Tuy nhiên, với hợp đồng tương lai, Nhà đầu tư có thể tham gia vào vị thế bán hợp đồng tương lai bất kỳ lúc nào. Khi chỉ số giảm đúng như dự đoán, Nhà đầu tư sẽ có được lợi nhuận từ giao dịch bán hợp đồng tương lai của mình.

e. Phòng ngừa rủi ro

Hợp đồng tương lai là công cụ quản lý rủi ro khi giá cổ phiếu thị trường Chứng khoán Cơ sở giảm.

5. So sánh chứng khoán phái sinh và chứng khoán cơ sở

Điểm giống nhauĐiểm khác nhau
Giao dịch diễn ra tương tự so với giao dịch cổ phiếu gồm:

Các phiên:giao dịch khớp lệnh định kỳ mở cửa, Khớp lệnh liên tục, giao dịch thoả thuận.Các loại lệnh: LO, ATO, MOK, MAK, ATC
Tiêu chíChứng khoán cơ sởChứng khoán phái sinh
Khối lượng phát hành/niêm yết Bị giới hạn bởi khối lượng đã phát hành của tổ chức phát hành Không giới hạn
Vòng đờiKhông có thời hạnThời han xác định
Khả năng bán khốngKhông được phép bán khốngCó thể tham gia vị thế bán bất cứ lúc nào mà không cần có chứng khoán cơ sở
Ngày giao dịch cuối cùngNgày trước khi chứng khoán cơ sở hủy niêm yết Ngày cuối cùng mà HĐTL có giá trị và được niêm yết
Thời gian thanh toán T+2 Cổ phiếuT+1 trái phiếuHàng ngày
Hình thức thanh toánChuyển giao vật chất Chuyển giao vật chất và thanh toán bằng tiền
Số tiền giao dịchBằng tổng giá trị chứng khoán muốn muaMột phần giá trị chứng khoán phái sinh (ký quỹ)
*
So sánh chứng khoán phái sinh và chứng khoán cơ sở

6. Ký quỹ chứng khoán phái sinh là gì?

Ký quỹ: là việc nhà đầu tư gửi một khoản tiền hoặc chứng khoán được chấp nhận ký quỹ để đảm bảo nghĩa vụ thanh toán giao dịch chứng khoán phái sinh.Ký quỹ giúp tạo ra lợi thế đòn bẩy cho nhà đầu tư.Nhà đầu tư cần quan tâm 02 tỷ lệ ký quỹ: Tỷ lệ ký quỹ ban đầu và tỷ lệ ký quỹ duy trì.

Xem thêm: Tìm Hiểu Fed Là Tổ Chức Gì ? Tìm Hiểu Tất Tần Tật Về Cỗ Máy In Tiền Của Nước Mỹ

Ví dụ:

Nhà đầu tư quyết định mua 10 hợp đồng tương lai chỉ số VN30 đáo hạn vào tháng 1/2019, mã HĐ VN30F1901. Giá giao dịch hiện tại của hợp đồng tương lai là 912. Hệ số nhân của hợp đồng là 100.000 đồng. Tỷ lệ ký quỹ là 13%. Phí giao dịch và thuế giao dịch = 0 đồng

Giá trị hợp đồng của nhà đầu tư = 912 * 10 * 100.000 = 912.000.000 VNĐSố tiền nhà đầu tư phải ký quỹ = 912.000.000 * 13% = 118.560.000 VNĐ

Giả sử giá hợp đồng tương lai tăng lên 922 điểm. Tiền lãi VM nhà đầu tư được nhận như sau

Lãi VM = (922 – 912 ) * 10 * 100.000 = 10.000.000 VNĐTỷ suất sinh lời thông thường = 10.000.000 / 912.000.000 = 1.09%Tỷ suất sinh lời giao dịch PS = 10.000.000/118.560.000 = 8.4%

7. Vị thế trong chứng khoán phái sinh là gì?

Vị thế một chứng khoán phái sinh tại một thời điểm là trạng thái giao dịch và khối lượng chứng khoán phái sinh còn hiệu lực mà nhà đầu tư đang nắm giữ tính đến thời điểm đó.

Trong giao dịch hợp đồng tương lai, vị thế một chứng khoán phái sinh bao gồm vị thế mua và vị thế bán.

Vị thế mua: Khi nhà đầu tư kỳ vọng giá của tài sản cơ sở (ví dụ chỉ số VN30 Index) sẽ tăng trong tương lai, nhà đầu tư sẽ mua hợp đồng, được gọi là mở vị thế mua hay tham gia vị thế mua (bên mua). Để đóng vị thế nhà đầu tư phải bán hợp đồng đi hoặc nắm giữ vị thế đến khi đáo hạn. Vị thế mua còn được gọi là mở vị thế Long, tức là dự đoán thị trường đi lên.Vị thế bán: Khi nhà đầu tư là người đang nắm giữ tài sản cơ sở, cho rằng giá của tài sản cơ sở sẽ giảm trong tương lai, sẽ bán hợp đồng và được gọi là mở vị thế bán hay tham gia vị thế bán (bên bán). Để đóng vị thế nhà đầu tư phải mua hợp đồng lại hợp đồng hoặc nắm giữ vị thế đến khi đáo hạn. Vị thế bán còn được gọi là mở vị thế Short, tức là dự đoán thị trường đi xuống.Giới hạn vị thế một chứng khoán phái sinh là vị thế ròng tối đa của chứng khoán phái sinh, hoặc của các chứng khoán phái sinh khác dựa trên cùng một tài sản cơ sở mà nhà đầu tư được quyền nắm giữ tại một thời điểm. Giới hạn vị thế nhằm ngăn ngừa một cá nhân, tổ chức nắm giữ số lượng hợp đồng quá lớn. Hạn chế những ảnh hưởng tới việc giao dịch của chứng khoán phái sinh, giúp duy trì ổn định thị trường. Qua đó, đảm bảo sự công bằng và quyền lợi nhà đầu tư khi tham gia chứng khoán phái sinh.
*
Vị thế chứng khoán phái sinh là gì?

8. Những quy định giao dịch chứng khoán phái sinh

Dưới đây là những quy định trong giao dịch chứng khoán phái sinh:

Tiêu chíNội dung
Thời gian giao dịchKhớp lệnh định kỳ mở cửa của chứng khoán phái sinh là: 8:45 – 9:00hKhớp lệnh liên tục phiên sáng của chứng khoán phái sinh là: 9:00 – 11:30hKhớp lệnh liên tục phiên chiều của chứng khoán phái sinh là: 13:00 – 14:30hKhớp lệnh định kỳ đóng cửa của chứng khoán phái sinh là: 14:30 – 14:45hThỏa thuận của chứng khoán phái sinh là: 8:45 – 14: 45h
Biên độ giao động± 7%
Phương thức giao dịchKhớp lệnh liên tục và thỏa thuận
Đơn vị giao dịch01 Hợp đồng
Khối lượng giao dịch Tối thiểu 01 Hợp đồng
Giá tham chiếuGiá thanh toán cuối ngày của ngày giao dịch liền kề trước đó hoặc giá lý thuyết trong ngày giao dịch đầu tiên
Giới hạn lệnh500 hợp đồng / lệnh
Giới hạn vị thế NĐT cá nhân: 5.000 hợp đồngNĐT tổ chức: 10.000 hợp đồng

9. Cách tính lãi lỗ trong chứng khoán phái sinh

Ví dụ về cách tính lãi lỗ trong chứng khoán phái sinh:

Số vốn đầu tư200.000.000 VNĐ
Tỷ lệ ký quỹ13%
Hệ số nhân hợp đồng100.000
Phí giao dịch14.000 VNĐ/ 1 HĐTL
Thuế giao dịch0.05%
Giá thị trường giao dịch930 điểm

Tình huống: Nếu nhà đầu tư kỳ vọng thị trường sẽ tăng điểm, nhà đầu tư quyết định mua ( LONG ) 10 HĐTL ở mức giá giao dịch là 930 điểm. Nếu nhà đầu tư kỳ vọng thị trường giảm điểm, nhà đầu tư quyết định SHORT 10 HĐTL. Giả sử thị trường biến động 20 điểm theo đúng dự đoán của NĐT

Số tiền ký quỹ ban đầu= 930 * 10 * 100.000 * 13%= 120.900.000 VNĐ
Tiền lãi VM= 20 điểm *10 * 100.000= 20.000.000 VNĐ
Phí giao dịch ( 2 chiều )= 14.000 * 10 * 2 = 280.000 VNĐ
Thuế giao dịch ( 2 chiều ) = (950 +930)*10*100.000*13%*0,1%/2

= 122.200 VNĐ

Lợi nhuận sau thuế phí= 20.000.000 – 280.000 – 122.200= 19.597.800 VNĐ
Tỷ suất lợi nhuận trên số tiền giao dịch= 19.597.800 / 120.900.000= 16.2 %

10. Thanh toán lãi/lỗ hàng ngày như thế nào?

– Lãi/lỗ vị thế của nhà đầu tư sẽ được thanh toán hàng ngày.

– Tại ngày T+1:

Nếu tài khoản chứng khoán phái sinh của NĐT lãi ròng: Nhà đầu tư sẽ nhận được đầy đủ số lãi phát sinh kể từ đầu giờ sáng.Nếu tài khoản chứng khoán phái sinh của NĐT lỗ ròng: Nhà đầu tư sẽ phải thanh toán đầy đủ toàn bộ số lỗ phát sinh chậm nhất trước 9h00 sáng.

– Với những hợp đồng mở mới trong ngày: Lãi/lỗ vị thế mở = (Giá thanh toán cuối ngày – Giá giao dịch) * Hệ số nhân * Số lượng hợp đồng

– Với những hợp đồng đang nắm giữ: Lãi/lỗ vị thế đã có = (Giá thanh toán cuối ngày – Giá thanh toán cuối ngày liền trước) * Hệ số nhân * Số lượng hợp đồng

II. Ưu điểm và nhược điểm của chứng khoán phái sinh

Chứng khoán phái sinh có những ưu điểm và nhược điểm nào? Hiểu về khái niệm chứng khoán phái sinh là gì cùng các đặc điểm của loại chứng khoán này sẽ giúp nhà đầu tư có cơ sở cân nhắc khi sử dụng chứng khoán phái sinh.

1. Ưu điểm của chứng khoán phái sinh

Không có gì ngạc nhiên khi chứng khoán phái sinh có tác động đáng kể đến hệ thống tài chính vì chúng cung cấp nhiều lợi thế cho thị trường tài chính:

Phòng ngừa rủi ro

Vì giá trị của chứng khoán phái sinh được liên kết với giá trị của tài sản cơ sở, các hợp đồng chủ yếu được sử dụng để phòng ngừa rủi ro. Ví dụ, một nhà đầu tư có thể mua một hợp đồng phái sinh mà giá trị của nó di chuyển theo hướng ngược lại với giá trị của một tài sản mà nhà đầu tư sở hữu. Bằng cách này, lợi nhuận trong hợp đồng phái sinh có thể bù đắp các khoản lỗ của tài sản cơ sở.

Xác định giá tài sản cơ sở

Các công cụ phái sinh thường được sử dụng để xác định giá của tài sản cơ bản. Ví dụ, giá giao ngay của hợp đồng tương lai có thể coi là giá hàng hóa xấp xỉ.

*
Ưu nhược điểm của chứng khoán phái sinh sẽ mang lại

Hiệu quả thị trường

Nhà đầu tư coi các công cụ phái sinh làm tăng hiệu quả của thị trường tài chính. Bằng cách sử dụng các hợp đồng chứng khoán phái sinh, nhà đầu tư có thể nhân rộng phần hoàn vốn của tài sản. Do đó, giá của tài sản cơ sở và tài sản phái sinh liên quan có xu hướng ở trạng thái cân bằng để tránh tình trạng kinh doanh chênh lệch giá.

Tiếp cận các tài sản hoặc thị trường không có sẵn

Chứng khoán phái sinh có thể giúp các tổ chức tiếp cận với các tài sản hoặc thị trường không khả dụng. Bằng cách sử dụng hoán đổi lãi suất, một công ty có thể nhận được một mức lãi suất có lợi hơn so với lãi suất có sẵn từ việc vay trực tiếp.

Chứng khoán phái sinh được nhiều nhà đầu tư sử dụng khi tham gia thị trường

2. Nhược điểm của chứng khoán phái sinh

Bất chấp những lợi ích mà chứng khoán phái sinh mang lại cho thị trường tài chính, các công cụ tài chính này có một số nhược điểm đáng kể.

Thua lỗ tài chính

Sự biến động cao của các chứng khoán phái sinh khiến chúng có khả năng bị thua lỗ rất lớn. Sự phức tạp của các hợp đồng làm cho việc định giá trở nên vô cùng phức tạp hoặc thậm chí là không thể. Do đó, nhà đầu tư chịu rủi ro cố hữu cao.

Tính năng đầu cơ

Chứng khoán phái sinh được coi là một công cụ đầu cơ. Do tính chất cực kỳ rủi ro của các công cụ phái sinh và diễn biến không thể đoán trước của chúng, việc đầu cơ không hợp lý có thể dẫn đến thua lỗ lớn.

Rủi ro đối tác

Mặc dù các hợp đồng chứng khoán phái sinh được giao dịch trên các sàn giao dịch thường trải qua một quá trình thẩm định kỹ lưỡng, một số hợp đồng được giao dịch không cần giấy tờ, không bao gồm sự thẩm định tiêu chuẩn. Do đó, có khả năng xảy ra vỡ nợ.

Do vậy, nhà đầu tư cần cân nhắc thật kỹ trước khi tham gia và sử dụng chứng khoán phái sinh trên thị trường. Dù có khả năng mang lại lợi ích rất lớn nhưng chứng khoán phái sinh cũng có mặt trái rất dễ biến tướng và ảnh hưởng xấu tới nhà đầu tư.

Xem thêm: Top 10 Quỹ Đầu Tư Mở Ở Việt Nam Nào Đáng Để Đầu Tư?Vndirect Danh Sách Các Quỹ Đầu Tư Uy Tín Tại Việt Nam 2020

III. Mở tài khoản chứng khoán phái sinh ở đâu tốt nhất Việt Nam?

1. Các tiêu chí lựa chọn mở tài khoản chứng khoán phái sinh tốt nhất

Theo chúng tôi để lựa chọn được công ty chứng khoán mở tài khoản chứng khoán phái sinh phải theo 6 tiêu chí sau đây:

Thị phần môi giới chứng khoán.Uy tín, thương hiệu công ty chứng khoán.Phí giao dịch.Hệ thống phần mềm, hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ đầu tư.Vốn điều lệ.Hỗ trợ mở tài khoản nhanh chóng, đơn giản.

Các tiêu chí lựa chọn mở tài khoản chứng khoán phái sinh tốt nhất đã được chúng tôi chia sẻ chi tiết trong bài viết Tại đây

2. VPS công ty chứng khoán Top 1 về chứng khoán phái sinh

Nhà đầu tư chỉ cần hiểu rằng: công ty chứng khoán nào chiếm thị phần phái sinh lớn nhất tại Việt Nam thì đó là công ty chứng khoán tốt nhất để mở tài khoản chứng khoán phái sinh. Công ty chứng khoán đó phải có chất lượng tốt như thế nào mới thu hút được lượng nhà đầu tư chứng khoán phái sinh lớn như vậy: